Balansen

Mons 2015 : de metamorfose van een stad

Zes maanden na de afsluiting van Mons 2015 blijkt de balans meer dan positief. De Culturele Hoofdstad van Europa heeft in heel wat opzichten voorbeeldig gepresteerd. De stad werd verrijkt door het vernieuwde engagement van de politieke, economische, sociale en culturele spelers en door een zichtbare transformatie van het patrimonium, en zet nu de gedaanteverandering voort op weg naar de eerstvolgende doelstelling in 2025. In afwachting wordt in de herfst van 2018 een biënnale georganiseerd waarvan de eerste elementen stilaan vorm krijgen.

 Op 14 april 2003 besliste de gemeenteraad van de stad Bergen om een kandidatuur in te dienen voor Bergen als Culturele Hoofdstad van Europa 2015. Yves Vasseur kreeg de verantwoordelijkheid om het dossier op te starten van een van de meeste ambitieuze projecten voor de regio Bergen: het grootste culturele evenement dat ooit in Wallonië werd georganiseerd. Zeven jaar later, op 18 november 2010, werd Bergen door Besluit 2010/757/EU van de Raad van de Europese Unie tot “Culturele Hoofdstad van Europa 2015 in België” uitgeroepen en kon het avontuur beginnen.

Een hoogst uitzonderlijke Hoofdstad

Met het project “Culturele Hoofdstad van Europa (CHE)”, een initiatief van de Europese Commissie dat echter volledig door plaatselijke instanties wordt georganiseerd, waagt een stad zich sowieso op onbekend terrein vol wolfijzers en schietgeweren. De steden die dit unieke avontuur tot een goed einde gebracht hebben, Liverpool, Rijsel, Guimaraes of bijvoorbeeld ook Riga, hebben ontegensprekelijk een metamorfose ondergaan. De inwoners van de steden in kwestie herinneren zich nog jaren later hoe die ommezwaai hun stad tot leven heeft gewekt. Zo vertelde de Bergense toeristengids Ariane ons bij de afsluiting van de festiviteiten: “Nu jullie me beginnen kennen, weten jullie dat deze woorden uit de grond van mijn hart komen: weet dat jullie het gezicht van mijn stad voorgoed veranderd hebben, en op de een of andere manier het leven van ons allemaal, in ieder geval dat van mij”.

Aan het rijtje van geslaagde Culturele Hoofdsteden van Europa mag voortaan Bergen en de voorbeeldige inzet van de plaatselijke politieke, economische, sociale, academische en culturele spelers worden toegevoegd. We denken daarbij in het bijzonder aan de bijna duizend kleine en middelgrote ondernemingen die zich vanaf 2012 in de Club Mons 2015 Entreprises hebben verenigd. We denken ook aan de Grand Ouest, waarin vanaf 2014 alle burgemeesters van de regio Bergen-Borinage rond een gemeenschappelijk project verenigd waren, en aan de in totaal 48 betrokken partnersteden en -gemeenten. Aan de duizenden actieve ambassadeurs, tijdens en na 2015, en uiteraard aan de 1200 Henegouwse artiesten en 2200 Belgen (buiten Henegouwen) die hun steentje hebben bijgedragen om er een onvergetelijk jaar van te maken.

Heel Europa zal zich een van de mooiste openingsfeesten ooit herinneren, een van de meestbezochte tentoonstellingen van Europa in 2015 – Van Gogh in de Borinage – en de krachttoer die de gelijktijdige opening van vijf nieuwe musea wel degelijk was. Dat alles met een reëel algemeen budget van 71.433.400 euro, wat in de lijn van de andere Culturele Hoofdsteden van Europa ligt. Daarbij dient te worden opgemerkt dat:

  • meer dan 2,1 miljoen bezoekers een ticket hebben gekocht of aan een van de gratis evenementen van Mons 2015 hebben deelgenomen;
  • elke 1€ die de regionale overheidsinstanties in de operationele begroting van de Fondation Mons 2015 investeren, een nettowinst van 5,5 € voor de Belgische economie opbrengt.

Deze resultaten komen uit de studie van het bureau KEA, European Affairs[1] en werden vandaag 21 juni 2016 voorgesteld door directeur Philippe Kern tijdens een door de Fondation Mons 2015 georganiseerde persconferentie in de rue de Nimy 106 in Bergen. Kern voegde eraan toe dat “het belangrijkste investeringsrendement niet gemakkelijk kwantificeerbaar is: vertrouwen, moreel, trots, mentaliteit, aantrekkelijkheid, imago, levenskwaliteit”.

Opgemerkte stabiliteit en professionalisme

De twaalf jaar voorbereiding op Mons 2015 waren vervuld van geluksmomenten, uitgestrekte handen, aangehaalde banden en “herwonnen trots”, zoals de krant Le Monde de dag na het openingsfeest kopte.

In een brief aan Yves Vasseur onderstreepte de Europese Commissie op 16 februari 2016 bij monde van Karel Bartak, Head of Culture Programme Unit, DG Education and Culture, “het opmerkelijke werk dat de Fondation sinds de nominatie van de stad Bergen als Culturele Hoofdstad van Europa in november 2010 heeft verricht. De stabiliteit, het professionalisme en de onophoudelijke toewijding van het leidinggevende team waren samen met het enthousiasme en de betrokkenheid van alle teamleden, vrijwilligers inbegrepen, essentieel voor het welslagen van het jaar 2015”.

Van scepsis tot ambitie

“We hebben blijk gegeven van leiderschap en onze doelstellingen bereikt”, lacht Yves Vasseur zonder daarbij de moeilijke momenten te vergeten. KEA vermeldt verder “de uitstekende risicobeheersing van de culturele investering” en “het samengaan van artistieke kwaliteit met prestige-evenementen en buurtactiviteiten. Deze boogden op een uitstekende lokale participatie en creëerden sociaal weefsel”..

TOP 15 van succesrijke evenementen

  • Tentoonstelling Van Gogh: 180.000 mensen
  • Openingsfeest: 100.000 mensen
  • Grote Acht: 52.000 mensen
  • Metamorfoseweekend (opening van de nieuwe musea): 50.000 mensen
  • Ville en Jeu(x): 50.000 mensen
  • Musée du Doudou: 44.000 mensen
  • Belfort: 38.000 mensen
  • De Zonnebloemen: 35.000 mensen
  • Grand Ouest: 29.000 mensen
  • Vurig China: 26.000 mensen
  • MMM: 22.500 mensen
  • De Guinguette littéraire: 22.000 mensen
  • De Hangende tuinen: 20.000 mensen
  • Café Europa: 15.000 mensen

NB: de sites van de pôle muséal ontvingen in totaal 476.826 bezoekers

En ja, het is al realiteit geworden: meerdere van de initiatieven die in 2015 ontstonden, worden nu voortgezet door instellingen of burgerinitiatieven. Dat geldt voor de Guinguette littéraire, de Hangende tuinen en Arsonic.

In Bergen is een nieuwe relatie met cultuur ontstaan: “Mons 2015 heeft de inwoners doen inzien dat cultuur een economische impact kan hebben. Cultuur heeft haar actieradius uitgebreid. Ze is doorgedrongen tot het hart van de maatschappij, te beginnen bij het beroepsleven. Ze speelt overal haar rol waar men op zoek is naar creativiteit, authenticiteit, originaliteit, innovatie” verklaarde burgemeester Elio Di Rupo. Het is dan ook met het hernieuwde vertrouwen van de Bergense overheidsinstanties dat het traject als Culturele Hoofdstad van Europa wordt voortgezet.

Het jaar 2015 wordt immers met een meer dan positieve financiële balans afgesloten. Met de meer dan 5,5 miljoen euro die dankzij een perfect financieel beheer in het aanvankelijke budget van het project Culturele Hoofdstad van Europa opgenomen werden, kan de Fondation Mons 2025 de bestaande dynamiek voortzetten, gedreven door de wil om de erfenis van deze uitzonderlijke titel veilig te stellen.

Download de balansen van Mons 2015

PDF icon Rapport_d'activité_Mons2015.pdf